NAT type là gì? NAT 1, 2, 3 và ảnh hưởng khi chơi game
NAT type là chỉ số cho biết máy chơi game hoặc máy tính của bạn có dễ dàng kết nối trực tiếp với người chơi khác qua Internet hay không. Người chơi PS5, Xbox, Nintendo Switch hay game trực tuyến trên PC thường gặp thông báo NAT nghiêm ngặt, không vào được phòng chơi cùng bạn bè, giọng nói trong nhóm bị mất, hoặc ghép trận rất lâu. Bài này ProxyVN giải thích NAT là gì, các mức NAT Open, Moderate, Strict và NAT 1, 2, 3, cách kiểm tra trên từng máy, cách mở NAT bằng UPnP, mở cổng, DMZ, ảnh hưởng của CGNAT và vì sao proxy không sửa được NAT type. Xem thêm dịch vụ tại ProxyVN.
NAT type là gì
NAT là viết tắt của Network Address Translation, dịch địa chỉ mạng. Trong mạng gia đình, mọi thiết bị như điện thoại, máy tính, máy chơi game đều có địa chỉ IP riêng do bộ định tuyến cấp, dạng 192.168.x.x. Khi ra Internet, bộ định tuyến thay địa chỉ riêng bằng một địa chỉ công khai duy nhất của nhà mạng. Kiến thức nền về địa chỉ IP có trong bài địa chỉ IP là gì.
NAT giúp nhiều thiết bị dùng chung một IP công khai, nhưng có một tác dụng phụ: kết nối từ ngoài vào bị chặn mặc định. Bộ định tuyến chỉ cho phản hồi đi vào khi bên trong đã chủ động kết nối ra trước. Với duyệt web, điều này không thành vấn đề. Với game trực tuyến, nơi hai máy chơi cần nói chuyện trực tiếp với nhau, nó trở thành rào cản.
NAT dịch địa chỉ trong mạng nhà
NAT type đo điều gì
NAT type mô tả mức độ dễ dàng để thiết bị bên ngoài kết nối tới máy của bạn. Mức càng mở, máy càng kết nối được với nhiều người chơi khác. Mức càng nghiêm ngặt, máy chỉ kết nối được với số ít người có NAT mở.
Cơ sở kỹ thuật
Các nhà sản xuất máy chơi game phân loại NAT dựa trên cách bộ định tuyến ánh xạ cổng và lọc gói tin. Tài liệu kỹ thuật RFC 4787 mô tả các hành vi NAT với UDP, như ánh xạ không phụ thuộc điểm đích hay phụ thuộc điểm đích, là cơ sở để các bài kiểm tra NAT đánh giá.
Vì sao game cần kết nối trực tiếp
Nhiều game dùng mô hình ngang hàng: một người chơi làm chủ phòng, người khác kết nối trực tiếp vào. Trò chuyện giọng nói nhóm cũng thường kết nối ngang hàng. Nếu hai người đều có NAT nghiêm ngặt, họ không kết nối được với nhau.
Các mức NAT type trên từng nền tảng
Mỗi nhà sản xuất dùng tên gọi khác nhau, nhưng ý nghĩa tương tự.
Ba mức NAT trên máy chơi game
Xbox: Open, Moderate, Strict
- Open: kết nối được với mọi người chơi, chủ phòng được.
- Moderate: kết nối được với người có NAT Open và Moderate, một số tính năng hạn chế.
- Strict: chỉ kết nối được với người có NAT Open, nhiều khó khăn khi ghép trận và trò chuyện nhóm.
Microsoft có trang hướng dẫn xử lý lỗi NAT cho Xbox, giải thích từng mức và cách khắc phục.
PlayStation: NAT Type 1, 2, 3
- Type 1: máy nối trực tiếp Internet không qua bộ định tuyến, hiếm gặp ở nhà.
- Type 2: qua bộ định tuyến nhưng kết nối tốt, đây là mức lý tưởng trong thực tế.
- Type 3: nghiêm ngặt, khó kết nối với người khác, hay mất tiếng trong trò chuyện nhóm.
Nintendo Switch: A đến F
Switch phân loại NAT từ A đến F. A và B là tốt, C hạn chế một số trò chơi, D và F gặp nhiều khó khăn. Nintendo có trang hướng dẫn về NAT type giải thích từng mức và gợi ý xử lý.
Bảng tương đương
Mức |
Xbox |
PlayStation |
Switch |
|---|---|---|---|
Tốt nhất |
Open |
Type 1, Type 2 |
A, B |
Trung bình |
Moderate |
Type 2 với hạn chế |
C |
Kém |
Strict |
Type 3 |
D, F |
Bảng chỉ mang tính tương đối, vì mỗi hãng dùng cách kiểm tra khác nhau.
Cách kiểm tra NAT type
Kiểm tra NAT type trên máy chơi game
Trên PS5
Vào Cài đặt, Mạng, Trạng thái kết nối, chọn Kiểm tra kết nối Internet. Kết quả hiển thị loại NAT cùng tốc độ tải lên, tải xuống.
Trên Xbox
Vào Cài đặt, Chung, Cài đặt mạng. Mục NAT type hiển thị ngay. Chọn Kiểm tra NAT type để chạy lại bài kiểm tra.
Trên Nintendo Switch
Vào Cài đặt hệ thống, Internet, Kiểm tra kết nối. Kết quả có dòng NAT type từ A đến F.
Trên PC
Windows không hiển thị NAT type trực tiếp. Ứng dụng Xbox trên Windows có mục kiểm tra kết nối mạng, cho biết loại NAT và tình trạng Teredo. Một số game trên PC hiển thị NAT type trong phần cài đặt mạng của game.
Kiểm tra lại sau mỗi thay đổi
Sau khi đổi cấu hình bộ định tuyến, khởi động lại máy chơi game rồi chạy lại bài kiểm tra. Cấu hình mới đôi khi chỉ có hiệu lực sau khi bộ định tuyến khởi động lại.
Nguyên nhân NAT type nghiêm ngặt
Bộ định tuyến tắt UPnP
UPnP cho phép máy chơi game tự xin bộ định tuyến mở cổng khi cần. Nhiều bộ định tuyến của nhà mạng tắt UPnP mặc định, dẫn tới NAT nghiêm ngặt.
NAT hai lớp
Nhà có hai bộ định tuyến nối tiếp, ví dụ modem nhà mạng cộng thêm bộ phát Wi-Fi riêng, mỗi thiết bị làm NAT một lần. Hai lớp NAT làm kết nối từ ngoài vào khó hơn nhiều, NAT type thường bị nghiêm ngặt.
CGNAT của nhà mạng
Nhà mạng thiếu địa chỉ IPv4 công khai nên dùng thêm một lớp NAT ở phía nhà mạng, gọi là CGNAT. Bộ định tuyến nhà bạn nhận địa chỉ trong dải dùng chung 100.64.0.0/10, dải được quy định trong RFC 6598, chứ không phải IP công khai. Mở cổng trên bộ định tuyến nhà không có tác dụng vì lớp NAT của nhà mạng vẫn chặn. Chi tiết về CGNAT có trong bài CGNAT.
Tường lửa chặn cổng
Tường lửa trên bộ định tuyến hoặc phần mềm bảo mật chặn các cổng game dùng. Một số bộ định tuyến có chế độ bảo mật cao chặn mọi kết nối vào.
Nhiều máy chơi game trong một nhà
Hai máy chơi cùng một game trong một mạng có thể tranh nhau cổng, máy thứ hai bị NAT nghiêm ngặt hơn. UPnP thường xử lý được, nhưng mở cổng thủ công chỉ áp cho một máy.
Cách mở NAT type
Cách mở NAT type
Bật UPnP
Đăng nhập trang quản trị bộ định tuyến, thường ở địa chỉ 192.168.1.1 hoặc 192.168.0.1, tìm mục UPnP và bật. Khởi động lại máy chơi game, kiểm tra lại NAT. Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất với đa số mạng gia đình.
Mở cổng thủ công
Đặt IP cố định cho máy chơi game trong mạng nội bộ, sau đó tạo quy tắc chuyển tiếp cổng trên bộ định tuyến cho các cổng mà nhà sản xuất công bố. Ví dụ Xbox dùng UDP 3074 cùng một số cổng khác. Danh sách cổng có trong trang hỗ trợ của từng hãng.
DMZ
Đặt máy chơi game vào vùng DMZ khiến bộ định tuyến chuyển mọi kết nối vào tới máy này. NAT thường chuyển sang mở, nhưng máy mất lớp bảo vệ của bộ định tuyến. Chỉ dùng DMZ cho máy chơi game, không dùng cho máy tính chứa dữ liệu quan trọng.
Bỏ NAT hai lớp
Đặt modem của nhà mạng ở chế độ bridge để chỉ còn bộ định tuyến riêng làm NAT, hoặc ngược lại tắt NAT trên bộ phát Wi-Fi, chuyển sang chế độ điểm truy cập. Chỉ còn một lớp NAT là điều kiện để UPnP và mở cổng có tác dụng.
Xin IP công khai từ nhà mạng
Nếu đang bị CGNAT, liên hệ tổng đài nhà mạng xin IP công khai. Một số nhà mạng cấp miễn phí khi yêu cầu, một số tính phí hoặc chỉ cấp cho gói doanh nghiệp. Có IP công khai rồi mới mở được NAT.
Dùng IPv6
Một số game và nền tảng hỗ trợ IPv6. Với IPv6, mỗi thiết bị có địa chỉ công khai riêng, không cần NAT, kết nối ngang hàng dễ hơn. Bật IPv6 trên bộ định tuyến nếu nhà mạng hỗ trợ. Khác biệt giữa hai phiên bản IP có trong bài proxy IPv4 và IPv6.
Vì sao proxy không sửa được NAT type
Nhiều người tìm cách dùng proxy để mở NAT. Cách này không hiệu quả, vì proxy và NAT giải quyết hai bài toán khác nhau.
Proxy chỉ xử lý kết nối đi ra
Proxy HTTP, SOCKS là điểm trung gian cho kết nối do máy chủ động mở ra. Kết nối ngang hàng trong game cần người khác kết nối vào máy bạn, proxy thông thường không nhận kết nối vào thay cho bạn.
Máy chơi game chỉ dùng proxy cho một phần lưu lượng
PS5, Xbox có mục cài proxy trong cài đặt mạng, nhưng proxy chỉ áp cho lưu lượng web như cửa hàng, tải bản cập nhật. Lưu lượng game dùng UDP không đi qua proxy HTTP. Cách cài proxy cho máy chơi game có trong bài proxy chơi game PS5 và bài cài proxy cho Xbox.
Bài kiểm tra NAT không đi qua proxy
Bài kiểm tra NAT của máy chơi game gửi gói UDP tới máy chủ của hãng, không qua proxy. Kết quả phản ánh mạng thật của bạn, cài proxy không đổi được kết quả.
Khi nào VPN hoặc IP riêng giúp được
Một số dịch vụ VPN hỗ trợ chuyển tiếp cổng, cấp cho bạn một cổng mở trên IP của VPN. Khi bị CGNAT mà nhà mạng không cấp IP công khai, cách này giúp có kết nối vào được. Tuy nhiên VPN tăng độ trễ, không phù hợp với game cần phản hồi nhanh. Khác biệt giữa proxy và VPN có trong bài proxy và VPN khác gì nhau.
Proxy hữu ích ở chỗ khác
Proxy vẫn có vai trò trong game như kiểm tra cửa hàng theo vùng, chơi game trên trình duyệt, chạy nhiều tài khoản game trên máy tính theo điều khoản của game. Các trường hợp này được nói trong bài proxy game.
NAT type và độ trễ, mất gói
NAT type và ping là hai chỉ số khác nhau, dễ bị nhầm.
NAT type không phải tốc độ
NAT mở không làm mạng nhanh hơn, chỉ làm máy kết nối được với nhiều người hơn. Ping cao, mất gói là vấn đề về đường truyền, khoảng cách tới máy chủ và chất lượng mạng.
Khi NAT ảnh hưởng gián tiếp tới trải nghiệm
NAT nghiêm ngặt khiến máy phải đi qua máy chủ chuyển tiếp thay vì kết nối trực tiếp, độ trễ có thể tăng. Ghép trận chậm vì chỉ ghép được với một phần người chơi.
Kiểm tra ping
Kiểm tra ping tới máy chủ game giúp tách vấn đề đường truyền khỏi vấn đề NAT. Cách đo ping và đọc kết quả có trong bài test ping khi mua proxy.
Wi-Fi hay dây mạng
Dây mạng không làm thay đổi NAT type nhưng giảm độ trễ, giảm mất gói so với Wi-Fi. Với máy chơi game cố định, luôn ưu tiên dây mạng.
NAT type trên mạng nhà mạng Việt Nam
Modem nhà mạng
Các nhà mạng lớn ở Việt Nam thường lắp modem quang kiêm bộ phát Wi-Fi. Trang quản trị thường có mục UPnP, NAT, chuyển tiếp cổng, nhưng một số mục bị ẩn với tài khoản người dùng. Liên hệ tổng đài để được hỗ trợ bật UPnP hoặc chuyển modem sang chế độ bridge.
CGNAT ngày càng phổ biến
Do thiếu IPv4, nhiều thuê bao gia đình nằm sau CGNAT. Dấu hiệu là địa chỉ WAN trên modem khác với IP công khai mà các trang kiểm tra hiển thị, hoặc nằm trong dải 100.64.x.x. Khi đó mọi thao tác mở cổng tại nhà đều không có tác dụng.
Mạng di động
Mạng 4G, 5G gần như luôn dùng CGNAT. Chơi game qua điểm phát di động thường cho NAT nghiêm ngặt. Đặc điểm IP mạng di động có trong bài proxy 4G.
Mạng ký túc xá, nhà trọ
Mạng dùng chung cho nhiều phòng thường có nhiều lớp NAT và chặn UPnP. Người dùng không có quyền vào bộ định tuyến chính. Cách khả thi là xin chủ mạng mở cổng hoặc dùng gói cước riêng.
Mở NAT type từng bước cho người mới
Phần lớn người chơi không quen trang quản trị bộ định tuyến. Dưới đây là trình tự thao tác an toàn, làm lần lượt và kiểm tra lại sau mỗi bước.
Bước 1: ghi lại cấu hình hiện tại
Trước khi đổi gì, chụp lại các trang cài đặt của bộ định tuyến hoặc xuất tệp sao lưu cấu hình. Nếu thao tác sai làm mất mạng, có thể khôi phục nhanh.
Bước 2: xác định số lớp NAT
So sánh địa chỉ WAN hiển thị trong trang quản trị với IP công khai mà một trang kiểm tra IP báo. Trùng nhau là chỉ có một lớp. Khác nhau, hoặc địa chỉ WAN bắt đầu bằng 192.168, 10, 172.16 tới 172.31, nghĩa là còn một bộ định tuyến khác phía trước. Bắt đầu bằng 100.64 tới 100.127 là đang bị nhà mạng dùng CGNAT.
Bước 3: đặt IP cố định cho máy chơi game
Trong mục DHCP của bộ định tuyến, gán cố định một địa chỉ cho máy chơi game theo địa chỉ MAC. Bước này cần thiết trước khi mở cổng hoặc dùng DMZ, nếu không máy đổi địa chỉ sau mỗi lần khởi động và quy tắc mở cổng mất tác dụng.
Bước 4: bật UPnP và kiểm tra
Bật UPnP, lưu, khởi động lại bộ định tuyến và máy chơi game, chạy lại bài kiểm tra mạng trên máy. Đa số trường hợp chỉ cần dừng ở đây.
Bước 5: mở cổng hoặc DMZ nếu vẫn chưa được
Thêm quy tắc chuyển tiếp các cổng mà hãng công bố tới địa chỉ cố định của máy. Nếu vẫn không được, thử DMZ cho riêng máy chơi game. Vẫn không cải thiện thì nhiều khả năng do lớp NAT phía nhà mạng.
Bước 6: liên hệ nhà mạng
Gọi tổng đài, nói rõ cần IP công khai hoặc cần chuyển modem sang chế độ bridge để chơi game trực tuyến. Ghi lại số yêu cầu để theo dõi.
Lưu ý an toàn khi đổi cấu hình bộ định tuyến
Mở cổng, bật UPnP, dùng DMZ đều nới lỏng lớp bảo vệ mặc định của mạng gia đình. Nên làm có chừng mực.
Đổi mật khẩu quản trị
Nhiều bộ định tuyến còn dùng mật khẩu quản trị mặc định in trên tem. Đổi sang mật khẩu riêng trước khi chỉnh cấu hình, tránh người khác trong mạng vào sửa.
Chỉ mở những cổng cần thiết
Mở cổng theo danh sách của hãng, không mở cả dải cổng lớn. Khi không còn chơi game đó, xoá quy tắc đi.
UPnP và thiết bị lạ
UPnP cho phép mọi thiết bị trong mạng tự mở cổng, kể cả thiết bị thông minh kém bảo mật. Nếu nhà có nhiều camera, ổ cứng mạng, nên tách chúng sang mạng khách hoặc tắt UPnP và chỉ mở cổng thủ công cho máy chơi game.
Cập nhật phần mềm bộ định tuyến
Phần mềm bộ định tuyến cũ thường có lỗ hổng đã được công bố. Cập nhật lên bản mới nhất, nhất là khi đã mở cổng ra Internet.
Loại NAT trên máy tính chơi game
Người chơi trên PC cũng gặp vấn đề tương tự, nhưng cách kiểm tra và xử lý hơi khác máy chơi game.
Game trên Steam và nền tảng khác
Nhiều game PC dùng máy chủ chuyển tiếp của nền tảng khi kết nối ngang hàng thất bại, nên người chơi ít khi thấy thông báo về NAT. Tuy nhiên chủ phòng có NAT nghiêm ngặt vẫn khiến người khác vào phòng chậm hoặc lỗi.
Tường lửa Windows
Khi game lần đầu chạy, Windows hỏi có cho phép game truy cập mạng không. Bấm từ chối hoặc chỉ cho mạng riêng có thể làm game không nhận kết nối vào. Kiểm tra lại trong cài đặt tường lửa, cho phép game ở loại mạng đang dùng.
Teredo và ứng dụng Xbox
Game dùng dịch vụ Xbox trên Windows cần Teredo, một cơ chế đường hầm IPv6 qua IPv4. Teredo bị tắt hoặc bị chặn làm trò chuyện nhóm và chơi mạng lỗi. Ứng dụng Xbox có mục kiểm tra và sửa tình trạng này.
Phần mềm VPN và proxy trên máy
VPN, công cụ chuyển hướng lưu lượng hay phần mềm tăng tốc mạng có thể đổi cách game kết nối, làm kết quả kiểm tra khác đi. Khi kiểm tra loại NAT, tắt các phần mềm này để có kết quả đúng. Proxy cài cho trình duyệt thì không ảnh hưởng game, cách tắt có trong bài hướng dẫn cách tắt proxy trên Windows.
Hiểu lầm thường gặp về loại NAT
Mua bộ định tuyến đắt tiền là mở được NAT
Bộ định tuyến tốt giúp Wi-Fi mạnh, ổn định hơn, nhưng nếu nhà mạng dùng CGNAT, bộ định tuyến nào cũng không mở được NAT. Kiểm tra tình trạng CGNAT trước khi mua thiết bị mới.
Cứ dùng VPN là NAT mở
Đa số VPN thông thường cũng làm NAT, thậm chí nghiêm ngặt hơn. Chỉ VPN có tính năng chuyển tiếp cổng mới giúp được, và vẫn đổi lại bằng độ trễ cao hơn.
NAT mở thì không còn giật lag
Giật lag đến từ đường truyền, khoảng cách tới máy chủ, Wi-Fi yếu hoặc máy chủ game quá tải. NAT mở chỉ giải quyết chuyện kết nối được với ai, không giải quyết chuyện kết nối nhanh hay chậm.
Đổi IP là đổi được loại NAT
Đổi IP công khai bằng cách khởi động lại modem không thay đổi cách bộ định tuyến xử lý kết nối, nên loại NAT giữ nguyên. Chỉ khi chuyển từ IP sau CGNAT sang IP công khai thật thì mới có khác biệt.
Máy chơi game cầm tay và điểm phát Wi-Fi công cộng
Khi mang Switch hay máy cầm tay ra quán cà phê, khách sạn, mạng Wi-Fi ở đó thường chặn kết nối vào và có nhiều lớp NAT. Kết quả kiểm tra thường là mức kém nhất, không có cách nào sửa phía người dùng. Chơi đơn hoặc chơi trên máy chủ của nhà phát hành vẫn ổn, còn chơi ngang hàng với bạn bè nên để lúc về mạng nhà. Đây là giới hạn của mạng công cộng chứ không phải lỗi của máy.
Câu hỏi thường gặp về NAT type
NAT type 2 có tốt không
Có. Trên PlayStation, NAT Type 2 là mức tốt nhất mà mạng gia đình có bộ định tuyến thường đạt được. Type 1 chỉ có khi máy nối thẳng Internet.
Đổi DNS có mở được NAT không
Không. DNS chỉ dịch tên miền sang địa chỉ IP, không liên quan tới cách bộ định tuyến xử lý kết nối vào. Đổi DNS không thay đổi NAT type.
Bật DMZ có nguy hiểm không
DMZ khiến máy nhận mọi kết nối từ ngoài vào. Với máy chơi game, rủi ro thấp vì hệ điều hành của máy khép kín. Với máy tính chứa dữ liệu, không nên dùng DMZ.
Vì sao mở cổng rồi mà NAT vẫn nghiêm ngặt
Thường do NAT hai lớp hoặc CGNAT. Kiểm tra địa chỉ WAN trên bộ định tuyến có trùng với IP công khai không. Nếu không trùng, lớp NAT khác vẫn đang chặn.
Proxy có giúp giảm ping khi chơi game không
Thường không. Lưu lượng game dùng UDP không đi qua proxy HTTP. Proxy thêm một chặng mạng nên có thể làm ping tăng với lưu lượng có đi qua.
Có cần NAT mở để chơi game một mình không
Không. Chơi đơn hoặc chơi trên máy chủ của nhà phát hành, nhiều game vẫn ổn với NAT trung bình. NAT quan trọng khi chơi ngang hàng, làm chủ phòng hoặc trò chuyện nhóm.
Proxy không mở được NAT, nhưng vẫn có việc dùng tới với người chơi game, chẳng hạn quản lý nhiều tài khoản trên trình duyệt hoặc chạy công cụ theo dõi giá vật phẩm. Khi cần IP Việt Nam riêng cho từng tài khoản, bạn có thể mua proxy tại ProxyVN.
Tổng kết
NAT type cho biết máy của bạn có dễ nhận kết nối từ người chơi khác hay không: Open hoặc Type 2 là tốt, Moderate hoặc C là trung bình, Strict, Type 3, D, F là kém. Cách mở NAT theo thứ tự: bật UPnP, bỏ NAT hai lớp, mở cổng, DMZ cho máy chơi game, xin IP công khai khi bị CGNAT, bật IPv6 nếu có. Proxy không sửa được NAT type vì chỉ xử lý kết nối đi ra và không chuyển lưu lượng game UDP. Cần tư vấn về proxy cho nhu cầu khác như kiểm tra cửa hàng theo vùng, anh em liên hệ Proxy.vn - Nhà cung cấp dịch vụ proxy chất lượng hàng đầu Việt Nam.
