IP geolocation là gì? Vì sao IP báo sai vị trí và cách sửa
IP geolocation là kỹ thuật xác định vị trí địa lý gần đúng của một địa chỉ IP, như quốc gia, tỉnh, thành phố, nhà mạng, dựa trên các cơ sở dữ liệu do MaxMind, IP2Location, IPinfo, Google và nhiều bên khác xây dựng. Website dùng IP geolocation để hiện ngôn ngữ, đơn vị tiền phù hợp, chặn truy cập theo quốc gia, phát hiện đăng nhập bất thường, nhắm quảng cáo theo vùng. Nhưng vị trí IP chỉ là ước đoán: IP ở TP.HCM bị báo ở Hà Nội, IP mới cấp bị báo ở nước ngoài là chuyện thường gặp, gây phiền cho người dùng và cho cả người mua proxy theo tỉnh. Bài này ProxyVN giải thích các cơ sở dữ liệu vị trí IP đoán vị trí thế nào, độ chính xác ở từng cấp, vì sao IP báo sai, cách yêu cầu sửa, và cách kiểm tra nhiều nguồn cùng lúc. Xem thêm dịch vụ tại ProxyVN.
Tổng quan về IP geolocation
IP geolocation là gì
Mỗi thiết bị khi ra Internet có một địa chỉ IP công cộng. Địa chỉ IP không chứa thông tin vị trí bên trong. IP geolocation là việc tra địa chỉ IP trong một cơ sở dữ liệu đã được xây dựng sẵn để lấy thông tin vị trí kèm theo: quốc gia, vùng, thành phố, mã bưu chính, toạ độ ước lượng, múi giờ, nhà mạng, số hiệu mạng (ASN). Kiến thức nền về địa chỉ IP có trong bài địa chỉ IP là gì.
Các nhà cung cấp dữ liệu phổ biến
- MaxMind: cơ sở dữ liệu GeoIP2 trả phí và GeoLite2 miễn phí, được rất nhiều website, hệ thống chống gian lận dùng. Thông tin có trên trang cơ sở dữ liệu GeoIP của MaxMind.
- IP2Location: cơ sở dữ liệu và dịch vụ tra cứu, có nhiều gói theo mức chi tiết. Thông tin có trên trang chủ IP2Location.
- IPinfo: dịch vụ tra cứu qua API, dữ liệu vị trí, nhà mạng, loại IP. Thông tin có trên trang chủ IPinfo.
- Google: dùng dữ liệu riêng kết hợp nhiều tín hiệu, không công bố cơ sở dữ liệu.
- Các bên khác: DB-IP, IPGeolocation, cơ sở dữ liệu tích hợp sẵn trong mạng phân phối nội dung.
Ai dùng IP geolocation
- Website thương mại điện tử: hiện giá, đơn vị tiền, phí vận chuyển theo vùng.
- Nền tảng nội dung: giới hạn nội dung theo bản quyền từng quốc gia.
- Ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội: phát hiện đăng nhập từ vị trí lạ.
- Hệ thống quảng cáo: nhắm quảng cáo theo tỉnh, thành.
- Công cụ phân tích web: báo cáo người truy cập theo khu vực.
Cách xây dựng cơ sở dữ liệu vị trí IP
Nguồn dữ liệu của cơ sở dữ liệu vị trí IP
Không có một danh bạ chính thức ghi IP nào ở đâu. Các nhà cung cấp ghép nhiều nguồn để suy luận.
Hồ sơ đăng ký IP
Khối địa chỉ IP được cấp bởi các tổ chức quản lý khu vực. Ở châu Á Thái Bình Dương là APNIC, tại Việt Nam có VNNIC. Hồ sơ đăng ký ghi tổ chức nhận khối IP, địa chỉ trụ sở. Đây là nguồn cho biết quốc gia khá tin cậy, nhưng địa chỉ trụ sở của nhà mạng thường ở Hà Nội hoặc TP.HCM, không phản ánh nơi IP thật sự được dùng.
Dữ liệu định tuyến
Thông tin định tuyến BGP cho biết khối IP thuộc mạng nào, số hiệu mạng ASN nào, đi qua đâu. Kết hợp với kiến thức về hạ tầng của nhà mạng giúp suy ra khu vực. Khái niệm ASN có trong bài ASN proxy là gì.
Đo độ trễ
Một số nhà cung cấp đo thời gian phản hồi từ nhiều điểm đo đặt ở nhiều thành phố tới địa chỉ IP. Điểm đo gần thì độ trễ thấp. Từ đó ước lượng vị trí bằng cách tam giác hoá.
Dữ liệu nhà mạng tự công bố
Nhà mạng có thể công bố tệp geofeed, liệt kê khối IP nào dùng ở thành phố nào, theo một định dạng chuẩn hoá. Các nhà cung cấp dữ liệu đọc tệp này để cập nhật. Nguồn này chính xác nhất nhưng không phải nhà mạng nào cũng công bố đầy đủ.
Phản hồi của người dùng và đối tác
Người dùng, quản trị mạng gửi yêu cầu sửa. Đối tác của nhà cung cấp dữ liệu, như ứng dụng có quyền vị trí, có thể đóng góp dữ liệu về cặp IP và vị trí thật đã được ẩn danh.
Cập nhật
Các cơ sở dữ liệu được cập nhật định kỳ, có bên hằng tuần, có bên hằng tháng. Website dùng bản cũ sẽ báo vị trí cũ dù nhà cung cấp đã sửa.
Độ chính xác của IP geolocation
Độ chính xác theo cấp
Theo cấp
Cấp |
Độ chính xác thường gặp |
Ghi chú |
|---|---|---|
Quốc gia |
Rất cao |
Sai chủ yếu với IP mới chuyển nhượng, IP của dịch vụ toàn cầu |
Tỉnh, vùng |
Trung bình |
Phụ thuộc cách nhà mạng phân bổ IP |
Thành phố |
Thấp tới trung bình |
Nhiều IP chỉ đoán tới thành phố lớn gần nhất |
Toạ độ, địa chỉ |
Rất thấp |
Chỉ là điểm đại diện của khu vực, không phải nhà người dùng |
MaxMind công bố bán kính chính xác (accuracy radius) đi kèm toạ độ, cho biết vị trí thật có thể nằm trong vòng tròn bao xa. Bán kính hàng chục, hàng trăm kilômét là bình thường. Cách hiểu dữ liệu và độ chính xác có trong bài hỗ trợ của MaxMind.
IP geolocation không phải định vị thiết bị
Vị trí từ IP khác hẳn vị trí từ GPS, Wi-Fi của điện thoại. Trình duyệt hỏi quyền vị trí là dùng GPS, Wi-Fi, chính xác tới vài chục mét. IP geolocation không cần quyền, nhưng chỉ chính xác ở mức khu vực. Website không thể biết địa chỉ nhà người dùng chỉ từ IP.
Mỗi nguồn một kết quả
Cùng một IP, MaxMind có thể báo Hà Nội, IP2Location báo TP.HCM, IPinfo báo Đà Nẵng. Website dùng nguồn nào sẽ thấy vị trí theo nguồn đó.
Nguyên nhân IP báo sai vị trí
IP ở TP.HCM bị báo ở Hà Nội
IP ở TP.HCM bị báo ở Hà Nội
Đây là phàn nàn phổ biến nhất ở Việt Nam. Nguyên nhân hay gặp:
- Khối IP đăng ký theo địa chỉ trụ sở nhà mạng ở Hà Nội, cơ sở dữ liệu lấy địa chỉ đăng ký làm vị trí.
- Nhà mạng điều chuyển khối IP giữa các tỉnh theo nhu cầu, cơ sở dữ liệu chưa cập nhật.
- Lưu lượng của nhiều tỉnh đi ra Internet qua cổng tập trung ở một thành phố, đo độ trễ cho kết quả ở thành phố đó.
- Nhà mạng dùng CGNAT, nhiều khách hàng ở nhiều nơi dùng chung một IP công cộng. Khái niệm CGNAT có trong bài CGNAT.
IP di động báo vị trí thủ đô
IP của mạng 4G, 5G thường được cấp từ cổng mạng tập trung, nhiều cơ sở dữ liệu báo ở Hà Nội hoặc TP.HCM dù người dùng ở tỉnh khác. Vị trí của IP di động thay đổi theo phiên kết nối.
IP mới cấp bị báo ở nước ngoài
Khối IP mới được cấp hoặc mới mua lại từ tổ chức khác có thể vẫn mang vị trí cũ trong cơ sở dữ liệu, ví dụ báo ở Úc, Singapore, Mỹ. Người dùng Việt Nam bị website coi là người nước ngoài, bị chặn nội dung, bị hỏi xác minh.
IP của dịch vụ toàn cầu
IP của nhà cung cấp đám mây, mạng phân phối nội dung, dịch vụ VPN, proxy datacenter thường được báo theo vị trí trung tâm dữ liệu, hoặc theo trụ sở công ty. Một máy chủ đặt ở Việt Nam của nhà cung cấp nước ngoài có thể bị báo ở nước khác.
Cơ sở dữ liệu cũ phía website
Nhà cung cấp dữ liệu đã sửa, nhưng website vẫn dùng bản cơ sở dữ liệu tải về từ nhiều tháng trước. Người dùng không làm gì được ngoài báo cho website.
Hậu quả khi IP báo sai vị trí
Với người dùng
- Website hiện sai ngôn ngữ, sai đơn vị tiền.
- Bị chặn nội dung vì bị coi là ở nước ngoài.
- Bị hỏi xác minh khi đăng nhập ngân hàng, mạng xã hội.
- Kết quả tìm kiếm địa phương, bản đồ, giao đồ ăn hiện sai khu vực.
Với người dùng proxy
Người mua proxy theo tỉnh để kiểm tra quảng cáo, kết quả tìm kiếm địa phương sẽ thấy kết quả sai nếu IP bị báo sai tỉnh. Một IP được nhà cung cấp proxy ghi là Đà Nẵng nhưng Google coi là Hà Nội sẽ cho kết quả Hà Nội. Chủ đề này có trong bài proxy trả dữ liệu sai và geo-targeting proxy là gì.
Với chủ website
Báo cáo phân tích lệch vùng, quảng cáo nhắm sai, chặn nhầm khách thật, bỏ sót gian lận. Hệ thống chống gian lận dựa vào vị trí IP có thể chấm điểm rủi ro sai, chủ đề có trong bài fraud score là gì.
Cách kiểm tra vị trí IP trên nhiều nguồn
Kiểm tra vị trí IP trên nhiều nguồn
Tra trên nhiều dịch vụ
Mở trang tra cứu của MaxMind (bản demo), IP2Location, IPinfo, và vài dịch vụ khác, nhập cùng một IP. Ghi lại quốc gia, tỉnh, thành phố, nhà mạng mỗi nơi báo. Nguồn nào khác biệt là nguồn cần yêu cầu sửa.
Xem Google thấy ở đâu
Google không công bố cơ sở dữ liệu, nhưng có thể quan sát qua kết quả tìm kiếm địa phương. Tìm một truy vấn có tính địa phương như "quán cà phê gần đây" trong trình duyệt sạch, không bật vị trí thiết bị. Kết quả ở khu vực nào phản ánh vị trí Google đoán từ IP.
Dùng dòng lệnh
Nhiều dịch vụ có API trả về JSON, gọi được bằng curl:
curl https://ipinfo.io/203.0.113.10/jsonThay bằng IP cần kiểm tra. Gọi qua proxy để kiểm tra IP của proxy. Cách dùng curl với proxy có trong bài curl proxy là gì.
Bảng ghi kết quả
Nguồn |
Quốc gia |
Tỉnh, thành |
Nhà mạng |
Khớp vị trí thật |
|---|---|---|---|---|
MaxMind |
Việt Nam |
Hà Nội |
Viettel |
Không |
IP2Location |
Việt Nam |
TP.HCM |
Viettel |
Có |
IPinfo |
Việt Nam |
TP.HCM |
Viettel |
Có |
Google (qua tìm kiếm địa phương) |
Việt Nam |
Hà Nội |
Không hiển thị |
Không |
Bảng trên là ví dụ minh hoạ cách ghi, không phải kết quả thật của một IP cụ thể.
Cách yêu cầu sửa vị trí IP
Ai nên gửi yêu cầu
Người dùng cá nhân gửi được, nhưng yêu cầu từ quản trị mạng, nhà mạng, chủ khối IP thường được xử lý nhanh và tin cậy hơn. Với IP nhà riêng, liên hệ tổng đài nhà mạng nhiều khi không giải quyết được vì nhân viên không quản lý dữ liệu này. Vẫn nên tự gửi yêu cầu tới các nhà cung cấp dữ liệu.
Gửi tới MaxMind
MaxMind có biểu mẫu yêu cầu sửa dữ liệu trên trang web của họ. Điền IP, vị trí đúng, lý do. Yêu cầu được xem xét và cập nhật trong các bản phát hành sau. Website dùng dữ liệu MaxMind sẽ thấy vị trí mới khi cập nhật cơ sở dữ liệu.
Gửi tới IP2Location, IPinfo và các bên khác
Mỗi nhà cung cấp có trang hoặc biểu mẫu sửa dữ liệu riêng, thường tìm thấy trong mục hỗ trợ. Gửi cho tất cả các nguồn báo sai, vì website khác nhau dùng nguồn khác nhau.
Với Google
Google không có biểu mẫu công khai để người dùng cá nhân sửa vị trí IP. Nhà mạng, chủ khối IP có thể gửi tệp geofeed để Google tham khảo. Google còn dùng tín hiệu khác như vị trí thiết bị khi người dùng cho phép, lịch sử vị trí. Với người dùng cá nhân, bật vị trí chính xác trên trình duyệt khi dùng dịch vụ địa phương của Google là cách thực tế hơn.
Thời gian cập nhật
Sau khi gửi, có thể mất vài ngày tới vài tuần để nhà cung cấp cập nhật, thêm thời gian để các website tải bản mới. Kiểm tra lại sau một tới hai tuần.
Nhà mạng công bố geofeed
Với doanh nghiệp sở hữu khối IP riêng hoặc nhà mạng, công bố tệp geofeed theo chuẩn và khai báo đường dẫn trong hồ sơ đăng ký giúp mọi nhà cung cấp dữ liệu cập nhật đúng, giải quyết tận gốc thay vì gửi yêu cầu từng nơi.
Ứng dụng IP geolocation đúng cách cho chủ website
Không chặn cứng chỉ dựa vào vị trí IP
Chặn khách vì IP báo ở nước ngoài có thể chặn nhầm khách Việt Nam dùng IP mới cấp. Kết hợp thêm tín hiệu khác, hoặc cho người dùng tự chọn khu vực.
Không tự động chuyển hướng theo IP
Tự động chuyển người dùng sang phiên bản theo IP làm người dùng ở vùng bị báo sai không vào được phiên bản đúng, và làm công cụ tìm kiếm không thấy các phiên bản khác. Dùng thanh gợi ý thay cho chuyển hướng.
Cập nhật cơ sở dữ liệu thường xuyên
Dùng dịch vụ API cập nhật liên tục, hoặc tự động tải bản cơ sở dữ liệu mới hằng tuần, hằng tháng.
Dùng vị trí thiết bị khi cần chính xác
Dịch vụ giao hàng, tìm cửa hàng gần nhất nên hỏi quyền vị trí thiết bị hoặc cho nhập địa chỉ, không dựa vào IP.
IP geolocation qua API cho lập trình viên
Website và ứng dụng tích hợp IP geolocation theo hai cách: tải cơ sở dữ liệu về máy chủ, hoặc gọi API của nhà cung cấp.
Cơ sở dữ liệu tải về
Tệp cơ sở dữ liệu đặt trên máy chủ, tra cứu cục bộ, rất nhanh, không phụ thuộc mạng. Cần quy trình tự động tải bản mới định kỳ. Phù hợp với hệ thống có lưu lượng lớn, cần tra cứu mỗi yêu cầu.
Gọi API
Gửi IP tới API, nhận về JSON có vị trí, nhà mạng, loại IP. Dữ liệu luôn mới, không phải quản lý tệp. Có giới hạn số lượt gọi theo gói, có độ trễ mạng. Nên lưu đệm kết quả cho mỗi IP trong vài giờ tới vài ngày để giảm số lượt gọi.
Chọn nhà cung cấp
So sánh độ chính xác ở thị trường mình quan tâm, không chỉ con số chung toàn cầu. Lấy một mẫu IP mà mình biết vị trí thật, ví dụ IP của nhân viên, khách hàng đã xác nhận địa chỉ, tra trên vài nhà cung cấp, xem bên nào đúng nhiều nhất ở Việt Nam.
Xử lý trường hợp độ tin cậy thấp
API thường trả thêm bán kính chính xác hoặc mức tin cậy. Khi bán kính lớn hoặc thiếu thông tin thành phố, chỉ dùng thông tin quốc gia, và cho người dùng tự chọn khu vực.
IPv6 và IP geolocation
Dữ liệu IPv6 còn mỏng hơn
Mạng di động và mạng cáp quang ở Việt Nam ngày càng cấp IPv6. Cơ sở dữ liệu vị trí cho IPv6 thường kém chi tiết hơn IPv4 vì không gian địa chỉ quá lớn, nhà cung cấp dữ liệu có ít điểm đo hơn. Cùng một người dùng, kết nối qua IPv4 báo đúng tỉnh, qua IPv6 có thể chỉ báo đúng quốc gia.
Máy có cả IPv4 và IPv6
Nhiều máy có cả hai, website thấy IP nào tuỳ việc website hỗ trợ IPv6 hay không. Điều này giải thích vì sao cùng một máy, trang này báo đúng tỉnh, trang kia báo sai. Khác biệt giữa hai loại địa chỉ có trong bài proxy IPv4 và IPv6.
Proxy và rò rỉ IPv6
Khi dùng proxy chỉ hỗ trợ IPv4, một số kết nối IPv6 có thể đi thẳng không qua proxy, để lộ vị trí thật. Kiểm tra trang tra cứu IP có hiện IPv6 của mạng nhà không khi đang bật proxy.
Quyền riêng tư và IP geolocation
Vị trí khu vực vẫn là thông tin nhạy cảm
IP geolocation không cho biết địa chỉ nhà, nhưng kết hợp với thông tin khác có thể thu hẹp danh tính. Chủ website nên coi dữ liệu IP và vị trí suy ra là dữ liệu cần bảo vệ, chỉ lưu khi cần, xoá sau thời gian hợp lý.
Người dùng hạn chế lộ vị trí
Người dùng không muốn website biết khu vực của mình có thể dùng proxy, VPN. Tuy vậy, các tín hiệu khác như múi giờ, ngôn ngữ, WebRTC vẫn có thể lộ thông tin. Các đường rò rỉ và cách hạn chế có trong bài lộ địa chỉ IP.
Không dùng IP geolocation để quấy rối
Thông tin vị trí từ IP không đủ chính xác và không nên dùng để truy tìm cá nhân. Các vụ việc cần xác định người dùng cụ thể thuộc thẩm quyền của cơ quan chức năng, qua yêu cầu chính thức tới nhà mạng.
Chọn proxy theo vị trí
Kiểm tra vị trí trước khi dùng
Khi mua proxy theo tỉnh, kiểm tra IP trên nhiều nguồn như hướng dẫn ở trên. Với việc kiểm tra quảng cáo, kết quả tìm kiếm Google, quan trọng nhất là vị trí Google đoán, nên kiểm tra bằng truy vấn địa phương.
Ưu tiên IP theo nhà mạng
IP dân cư, IP 4G theo nhà mạng Viettel, VNPT, FPT có thông tin vị trí gần với người dùng thật hơn IP datacenter. Anh em cần proxy Việt Nam theo nhà mạng, theo tỉnh có thể mua proxy tại ProxyVN, và nên kiểm tra vị trí trên vài nguồn trước khi dùng cho việc cần chính xác theo tỉnh.
Đồng bộ múi giờ, ngôn ngữ
Vị trí IP đúng mà múi giờ, ngôn ngữ trình duyệt không khớp vẫn có thể bị coi là bất thường. Đồng bộ các thông tin này khi dùng proxy cho tài khoản.
Câu hỏi thường gặp về IP geolocation
IP geolocation là gì
Là kỹ thuật ước đoán vị trí địa lý của địa chỉ IP bằng cách tra cơ sở dữ liệu do các nhà cung cấp như MaxMind, IP2Location, IPinfo xây dựng.
IP geolocation có biết địa chỉ nhà tôi không
Không. IP geolocation chỉ ước đoán tới quốc gia, tỉnh, thành phố, với độ chính xác giảm dần. Toạ độ hiển thị là điểm đại diện khu vực, không phải nhà người dùng.
Vì sao mỗi trang tra cứu báo một vị trí khác nhau
Vì mỗi trang dùng cơ sở dữ liệu của nhà cung cấp khác nhau, cập nhật vào thời điểm khác nhau.
Đổi IP có đổi được vị trí không
Có, vị trí theo IP thay đổi khi đổi sang IP ở khu vực khác, ví dụ qua proxy. Nhưng vị trí từ GPS, Wi-Fi của thiết bị không đổi theo IP.
Sửa vị trí IP mất bao lâu
Nhà cung cấp dữ liệu thường cập nhật trong vài ngày tới vài tuần sau khi nhận yêu cầu, các website cần thêm thời gian để dùng bản mới.
IP geolocation có dùng được để xác minh khách hàng không
Chỉ nên dùng như một tín hiệu phụ. Vị trí IP sai lệch thường xuyên, người dùng đi công tác, dùng mạng di động, dùng VPN. Xác minh khách hàng cần thêm thông tin như số điện thoại, giấy tờ theo quy định, lịch sử giao dịch.
Proxy datacenter báo vị trí ở đâu
Thường báo theo vị trí trung tâm dữ liệu hoặc trụ sở của nhà cung cấp hạ tầng. Proxy datacenter Mỹ của ProxyVN báo vị trí ở Mỹ theo trung tâm dữ liệu. Nhiều cơ sở dữ liệu còn gắn nhãn loại IP là hosting, datacenter, giúp website phân biệt với IP dân cư.
Có cách nào biết website dùng cơ sở dữ liệu nào không
Thường không công bố. Có thể đoán bằng cách so sánh vị trí website hiển thị với kết quả của từng nguồn tra cứu. Nguồn nào cho kết quả giống website nhiều nhất là ứng viên có khả năng cao.
Tổng kết
IP geolocation là việc ước đoán vị trí của địa chỉ IP từ cơ sở dữ liệu ghép nhiều nguồn: hồ sơ đăng ký, định tuyến, đo độ trễ, geofeed của nhà mạng, phản hồi người dùng. Độ chính xác cao ở cấp quốc gia, giảm dần ở cấp tỉnh, thành phố, nên IP ở TP.HCM bị báo ở Hà Nội, IP mới bị báo ở nước ngoài là chuyện thường gặp. Kiểm tra trên nhiều nguồn, gửi yêu cầu sửa cho từng nhà cung cấp báo sai, và với proxy theo tỉnh, kiểm tra vị trí trước khi dùng cho việc cần chính xác. Cần proxy Việt Nam theo nhà mạng, theo tỉnh, anh em liên hệ Proxy.vn - Nhà cung cấp dịch vụ proxy chất lượng hàng đầu Việt Nam để được tư vấn.
